Drewno wykorzystywane w budownictwie i aranżacji pomieszczeń nie za każdym razem musi pochodzić z nowo pozyskanego surowca. W bardzo wielu przypadkach materiał z wcześniejszych konstrukcji, rozebranych budynków czy nieużywanych elementów wyposażenia może otrzymać kolejne wykorzystanie. Drewno z odzysku ma za sobą określoną historię użytkowania, która często pozostawia ślady w jego wyglądzie i strukturze.

Widoczne otwory po gwoździach, przebarwienia, nierówności powierzchni czy zmieniony odcień są wynikiem wieloletniego kontaktu z otoczeniem. Nie znaczy to jednakże, że każdy taki element nadaje się do ponownego wykorzystania. Przed rozpoczęciem prac niezbędna jest ocena jego stanu, wilgotności, stabilności oraz ewentualnych uszkodzeń biologicznych. Znaczenie ma także wcześniejsze użycie materiału, ponieważ od niego może zależeć zakres przygotowania do kolejnych zastosowań. Przeciwnie postępuje się z belkami konstrukcyjnymi, a inaczej z deskami przeznaczonymi na elementy dekoracyjne.

Stare drewno wymaga odpowiedniego przygotowania, zanim zostanie wykorzystane w nowym projekcie. Pierwszym etapem jest zwykle usunięcie zabrudzeń, pozostałości starych powłok a także metalowych elementów, które mogły pozostać w materiale (warto zobaczyć: vieux chêne). Następnie sprawdza się, czy powierzchnia nie jest osłabiona przez pęknięcia, grzyby albo działalność owadów. W praktyce istotne jest rozróżnienie naturalnych śladów użytkowania od uszkodzeń wpływających na trwałość detalu. Nierówna faktura może być zamierzonym efektem wizualnym, ale rozległe ubytki lub osłabione fragmenty wymagają już innej oceny. Część materiału można pozostawić w pierwotnej postaci, natomiast inne elementy potrzebują cięcia, szlifowania, suszenia albo zabezpieczenia odpowiednimi preparatami. Nie zawsze warto usuwać wszystkie ślady wcześniejszego użytkowania, ponieważ zbyt intensywna obróbka może pozbawić drewno cech, które odróżniają je od nowych desek. Finalny zakres prac zależy zatem zarówno od planowanego użycia, jak i rzeczywistego stanu surowca.

Współczesne projekty architektoniczne coraz częściej łączą materiały o odmiennym pochodzeniu i charakterze. Stare drewno w nowoczesnej architekturze może występować obok betonu, szkła, stali czy gładkich powierzchni mineralnych. Takie zestawienie opiera się przede wszystkim na różnicy faktur, barw i sposobu wykończenia. Drewno może stanowić część elewacji, okładzin ściennych, sufitów, schodów, drzwi lub wyposażenia wnętrz. W zależności od projektu zachowuje się jego naturalną powierzchnię albo poddaje ją częściowej obróbce. Istotne jest jednak uwzględnienie warunków, w jakich materiał będzie użytkowany (zobacz także: quercia di recupero). W pomieszczeniach o zmiennej wilgotności powinno się brać pod uwagę sposobność pęcznienia i kurczenia się drewna, jednakże na zewnątrz istotne stają się opady, nasłonecznienie oraz zmiany temperatury. Projektant musi także określić, czy dany detal pełni jedynie funkcję wizualną, czy przenosi obciążenia. W drugim przypadku niezbędna jest dokładniejsza ocena jego parametrów technicznych, ponieważ sam wygląd nie pozwala określić przydatności konstrukcyjnej.

Przy ponownym wykorzystaniu materiałów drewnianych znaczenie ma także sposób ich doboru i implementacji do konkretnego miejsca. Poszczególne partie mogą różnić się odcieniem, szerokością, grubością a także stopniem zużycia, dlatego pozyskanie jednolitej powierzchni wymaga wcześniejszego zaplanowania układu. W przypadku większych realizacji kłopotem bywa dostępność odpowiedniej ilości materiału o zbliżonych właściwościach. Powinno się też uwzględnić jego wymiary, które po rozbiórce nie zawsze odpowiadają standardom stosowanym we współczesnym budownictwie. Drewno z odzysku może być wykorzystywane zarówno jako pojedynczy szczegół, jak i większy fragment wykończenia, natomiast każdorazowo wymaga indywidualnego podejścia. Ważne pozostają też kwestie dokumentacji pochodzenia, wcześniejszych powłok chemicznych oraz sposobu przechowywania przed montażem. Te czynniki wpływają na zakres przygotowania materiału, organizację prac i możliwości jego wykorzystania w nowej przestrzeni.

Polecam: reclaimed wood.